Diabetes Mellitus Nedir?

Diabetes Mellitus, halk arasında bilinen adıyla şeker hastalığı, vücudun alınan gıdalardan elde ettiği şekeri (glukoz) hücre içine alarak enerjiye dönüştürme sürecindeki bozulmalar sonucu ortaya çıkan kronik ve metabolik bir hastalıktır. Normal şartlarda tüketilen besinler sindirildikten sonra kana karışır ve kandaki kan şekeri düzeyi yükselir. Bu yükselme, midenin hemen arkasında yer alan hayati bir organ olan pankreas tarafından algılanır ve kana derhal insülin hormonu salgılanır. İnsülin, bir kilit gibi hareket ederek hücre kapılarını açar ve glukozun kandan hücre içine girmesini sağlar.

Ancak bu mekanizmada aksaklıklar meydana geldiğinde tablo değişir. Eğer pankreas yeterli miktarda insülin üretemiyorsa veya üretilen insülin hücreler tarafından etkili bir şekilde kullanılamıyorsa, kandaki glukoz hücreye giremez ve damarlarda birikmeye başlar. Bu durum kronik yüksek kan şekerine, yani tıbbi adıyla hiperglisemi tablosuna yol açar. Zamanla damar duvarlarına ve dokulara zarar veren bu durum, metabolizmanın dengesini tamamen bozabilir ve vücuttaki hemen her organı olumsuz etkileyebilir.

Diabetes Mellitus Tanım ve Hizmet Kapsamı

Diabetes Mellitus, tek bir hastalık olmaktan ziyade, glukoz metabolizmasının bozulması ile karakterize geniş bir bozukluklar kümesidir. Sağlık kuruluşlarında bu hastalığa yönelik sunulan hizmetler; tanı, tedavi, hasta eğitimi ve olası komplikasyonların taranmasını kapsayan bütüncül bir yaklaşımı gerektirir. Sürecin ilk adımını, kişinin metabolik durumunu doğru belirlemek amacıyla uygulanan hba1c testi, açlık ve tokluk glukoz ölçümleri oluşturur.

Hastalığın yönetiminde multidisipliner bir anlayış benimsenir. Bu kapsamda endokrinoloji ve metabolizm uzmanları, dahiliye hekimleri, diyabet hemşireleri ve diyetisyenler ortaklaşa çalışır. Hizmet kapsamı içerisinde hastanın kendi kendine glukoz ölçümü yapabilmesini sağlayan eğitimler, kişiye özel beslenme ve egzersiz programları ile düzenli organ taramaları yer alır. Amaç, kan şekerini hedeflenen sınırlar içinde tutarak kişinin yaşam kalitesini korumak ve uzun vadeli organ hasarlarını engellemektir.

Diabetes Mellitus Belirti ve Semptomları

Kanda glukoz seviyesinin yükselmesi, vücutta çeşitli fiziksel tepkilere yol açar. Hastalığın en klasik belirtileri arasında aşırı susama hissi (polidipsi), sık idraka çıkma (polisüri) ve iştah artışına rağmen yaşanan açıklanamayan kilo kaybı bulunur. Böbrekler, kandaki fazla şekeri süzerek idrarla dışarı atmaya çalışırken beraberinde büyük miktarda su götürür; bu durum hastanın sürekli sıvı kaybetmesine ve aşırı susamasına neden olur.

Hücrelerin temel enerji kaynağı olan glukozu kullanamaması sonucu kişide kronik bir halsizlik, sürekli yorgunluk hissi ve çabuk yorulma gözlemlenir. Ayrıca bulanık görme, ciltte geç iyileşen yaralar, ağız kuruluğu ve ayaklarda/ellerde karıncalanma veya uyuşma hissi sıkça karşılaşılan semptomlar arasındadır. Bazı bireylerde ise tekrarlayan cilt ve mantar enfeksiyonları hastalığın ilk sinyali olabilir.

Ne Zaman Doktora Görünmeli?

Vücudunuzda daha önce hissetmediğiniz ve uzun süre devam eden metabolik değişiklikler fark ettiğinizde zaman kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurmanız büyük önem taşır. Özellikle gece sık sık idraka çıkmak için uyanıyorsanız, gün içinde ne kadar su içerseniz için ağız kuruluğunuz geçmiyorsa ve diyet yapmadığınız halde belirgin bir şekilde kilo kaybediyorsanız vakit kaybetmeden tıbbi değerlendirme almalısınız.

Bunun yanı sıra, beklenmedik anlarda ortaya çıkan şiddetli halsizlik, aniden gelişen bulanık görme veya ayak tabanlarında uyuşma ve yanma gibi durumlar doktora başvurma zamanı geldiğini gösterir. Ailenizde şeker hastalığı öyküsü varsa ve özellikle bel çevrenizde genişleme ile birlikte gün içinde sık acıkma krizleri yaşıyorsanız, henüz hiçbir belirti olmasa bile rutin kontrol yaptırmanız hayati önem taşır.

Diabetes Mellitus Nedenleri

Diabetes Mellitus gelişiminde rol oynayan temel faktörler, hastalığın alt tipine göre değişiklik göstermektedir. Tip 1 diyabet genel olarak otoimmün bir süreç sonucu ortaya çıkar. Vücudun bağışıklık sistemi, bilinmeyen bir nedenle pankreas organında yer alan ve insülin üreten beta hücrelerini yabancı bir tehdit olarak algılar ve bu hücrelere saldırarak onları yok eder. Bu durum tam bir insülin eksikliği ile sonuçlanır.

En sık görülen form olan tip 2 diyabet vakalarında ise temel neden, vücut dokularının üretime devam eden insüline karşı direnç göstermesidir. Başlangıçta pankreas açığı kapatmak için daha fazla insülin salgılar, ancak zamanla bu kapasite yetersiz kalır ve kan şekeri yükselir. Genetik yatkınlık, hareketsiz yaşam tarzı, aşırı kilo ve yanlış beslenme alışkanlıkları metabolik dengenin bozulmasındaki en temel sebeplerdir.

Diabetes Mellitus Risk Faktörleri

Gelişiminde pek çok unsurun etkili olduğu bu metabolik bozuklukta bazı risk faktörleri değiştirilemezken, bir kısmı ise yaşam tarzı düzenlemeleriyle kontrol altına alınabilir. Ailede ve birinci derece akrabalarda şeker hastalığı bulunması, kişisel riski artıran genetik faktörlerin başında gelir. Bunun yanında 45 yaş ve üzeri olmak, geçirilmiş gebelik şekeri (gestasyonel diyabet) öyküsünün bulunması da riski artıran unsurlardandır.

Değiştirilebilir risk faktörlerinin başında ise aşırı kilo ve obezite gelir. Özellikle karın bölgesinde biriken yağ dokusu, dokuların insüline karşı duyarsızlaşmasına zemin hazırlar. Hareketsiz bir yaşam sürmek, yüksek tansiyon (hipertansiyon), dengesiz kan yağları ve metabolik bir süreç olan insülin direnci tablosuna sahip olmak risk düzeyini katlayarak artırır.

Diabetes Mellitus Komplikasyonları

Kanda glukoz seviyesinin uzun süre yüksek seyretmesi, vücuttaki hem küçük hem de büyük damar yapılarına hasar vererek ciddi sağlık sorunlarına zemin hazırlar. İnce damarların hasar görmesiyle ortaya çıkan komplikasyonlar gözleri, böbrekleri ve sinir sistemini doğrudan etkiler. Göz kataraktı ve retinopati riski artarken, böbrek fonksiyonlarının bozulması neticesinde diyaliz ihtiyacına kadar gidebilen renal hasarlar oluşabilir.

Sinir hasarı ise özellikle bacaklarda ve ayaklarda his kaybı, karıncalanma ve şiddetli ağrılara yol açabilir. His kaybı nedeniyle fark edilmeyen küçük kesikler ve yaralar, damar tıkanıklığının da eklenmesiyle doku ölümüne ve diyabetik ayak yaralarına dönüşebilir. Ayrıca, büyük damar tutulumları kalp krizi, inme (felç) ve bacak damar tıkanıklığı riskini önemli ölçüde yükseltmektedir.

Diabetes Mellitus Tanı Yöntemleri

Hastalığın tanısı, laboratuvar ortamında yapılan standart kan testleri ile son derece hızlı ve güvenilir bir şekilde konulabilir. En temel tanı yöntemlerinden biri, en az 8 saatlik gece açlığının ardından alınan kanda yapılan açlık kan şekeri ölçümüdür. Bu ölçümün belirli eşik değerlerin üzerinde çıkması tanı için ilk adımı oluşturur.

Diğer bir altın standart test ise son 2 ila 3 aylık ortalama kan şekeri düzeyini yansıtan hba1c testi ölçümüdür. Kırmızı kan hücrelerindeki hemoglobine bağlanan glukoz miktarını belirleyen bu test, açlık durumundan etkilenmez ve hastalığın genel gidişatı hakkında net bilgi verir. Şüpheli vakalarda ise kişiye glukozlu sıvı içirilerek yapılan Oral Glukoz Tolerans Testi (OGTT) uygulanarak vücudun şekere karşı yanıtı değerlendirilir.

Kanıta Dayalı Tedavi Yöntemleri

Hastalığın yönetiminde uygulanan yaklaşımlar, hastalığın türüne, evresine ve kişinin genel sağlık durumuna göre tam anlamıyla bireyselleştirilmelidir. Tedavinin ana hedefi, kan glukoz düzeylerini olabildiğince normale yakın tutarak kısa ve uzun vadeli organ hasarlarının önüne geçmektir. Bu süreçte tıp bilimince etkinliği kanıtlanmış tedavi yöntemleri kullanılır.

İnsülin üretimi hiç olmayan vakalarda dışarıdan günlük insülin enjeksiyonları uygulanması zorunludur. Hücresel düzeyde direnç olan veya insülin salgısı azalan durumlarda ise doktor kontrolünde pankreası uyaran, doku duyarlılığını artıran veya böbreklerden glukoz atılımını sağlayan oral antidiyabetik ilaçlar reçete edilir. Her hastanın ilaç ve doz ihtiyacı, takip eden uzman hekim tarafından aşamalı olarak ayarlanır.

Önleme ve Korunma Yöntemleri

Tip 1 formunun engellenmesi günümüz tıp teknolojisiyle henüz mümkün olmasa da, toplumda en sık görülen tip 2 diyabet büyük oranda önlenebilir veya ortaya çıkışı yıllarca ertelenebilir. Korunmanın en temel yolu, metabolik dengenin korunması ve sağlıklı bir vücut ağırlığına sahip olunmasıdır. Mevcut kilodan sağlanan küçük bir yüzdeik kayıp bile insülin duyarlılığını belirgin derecede artırır.

Haftada en az 150 dakika orta şiddette aerobik egzersiz yapmak (tempolu yürüyüş, yüzme, bisiklet gibi), kasların glukozu insülinden bağımsız olarak tüketmesini sağlar. İşlenmiş gıdalardan, rafine şekerden ve asitli/şekerli içeceklerden uzak durup lif oranı yüksek sebze, baklagil ve tam tahıl odaklı Akdeniz tipi beslenme modelini benimsemek korunmada hayati rol oynar.

Güncel Araştırmalar ve Gelecekteki Tedaviler

Günümüzde tıp dünyası, hastalığın yönetimi ve kökten çözümü için yoğun araştırmalar yürütmektedir. Biyo-yapay pankreas geliştirme çalışmaları ve doku mühendisliği uygulamaları, vücudun tekrar doğal yoldan insülin üretmesini sağlamayı hedeflemektedir. Kök hücre tedavileri alanındaki gelişmeler, zarar görmüş beta hücrelerinin yeniden işlev kazanması konusunda umut verici sonuçlar sunmaktadır.

Teknolojik alanda ise deri altına yerleştirilen sensörler aracılığıyla kesintisiz glukoz ölçümü yapan ve elde edilen veriye göre otomatik olarak insülin salgılayan akıllı “kapalı devre insülin pompaları” (yapay pankreas sistemleri) gün geçtikçe daha yaygın ve erişilebilir hale gelmektedir. Bu teknolojiler, hastaların günlük yaşam standartlarını artırmada devrim niteliğindedir.

Diabetes Mellitus Erken Tedavi Tavsiyeleri

Metabolik bozuklukların erken dönemde tespit edilmesi, hastalığın ilerlemesini durdurmak veya geciktirmek açısından altın değerindedir. Tam teşekküllü şeker hastalığı gelişmeden önceki ara dönem olan gizli şeker (prediyabet) aşamasında fark edilen vakalarda, yaşam tarzı değişiklikleri ile sürecin geri döndürülmesi mümkündür.

Erken dönemde doktor gözetiminde planlanan tıbbi beslenme tedavisi ve fiziksel aktivite programı, metabolizmanın üzerindeki yükü hafifletir. Kan şekerinde yaşanan ani dalgalanmaların kontrol altına alınması, hücresel yorgunluğu azaltır ve pankreas organının insülin salgılama kapasitesini uzun yıllar korumasına imkan tanır.

Diabetes Mellitus Tedavisi

Şeker hastalığının tedavisi, tek bir hamleden oluşan geçici bir süreç değil; ömür boyu süren aktif bir yönetim planıdır. Tedavi protokolü kesinlikle hastanın yaşına, var olan diğer kronik hastalıklarına ve günlük yaşam temposuna göre hekim tarafından yapılandırılır. Hiçbir hastanın tedavi süreci veya ilaç seçimi bir başka hastayla birebir aynı olamaz.

Tedavinin başarısı, tıbbi tedavinin yanı sıra hastanın sürece aktif katılımına bağlıdır. Doktorunuzun reçete ettiği ilaç veya insülinlerin düzenli kullanılması, önerilen diyet programına uyulması ve evde periyodik kan şekeri takibinin yapılması tedavinin ayrılmaz birer parçasıdır. Belirli aralıklarla yapılacak doktor kontrollerinde tedavinin etkinliği değerlendirilir ve gerekli doz ayarlamaları yapılır.

Kendi Kendine Bakım

Hastalıkla barışık ve sağlıklı bir yaşam sürmenin anahtarı, hastanın kendi kendinin gözlemcisi ve yöneticisi olmayı öğrenmesidir. Günlük evde parmaktan veya sensörle yapılan glukoz ölçümü işlemleri, kan şekerinin seyri hakkında anlık bilgi sunar ve beslenme/aktivite kararlarına rehberlik eder. Elde edilen değerlerin bir günlüğe kaydedilmesi, doktor muayenelerinde hekime yön gösterir.

Kendi kendine bakımın en önemli ayaklarından biri de düzenli ayak bakımı alışkanlığı kazanmaktır. Hastalar her gün ayaklarını ılık suyla yıkamalı, iyice kurulamalı ve ayna yardımıyla tabanlarda kızarıklık, su toplaması veya küçük yaralar olup olmadığını kontrol etmelidir. Ayrıca, ani şeker düşmesi durumuna karşı yanında her zaman hızlı etkili şeker kaynakları (kesme şeker gibi) taşımak önemli bir kişisel güvenlik önlemidir.

Diabetes Mellitus ve Alternatif Tıp

Şeker hastalığı yönetiminde bitkisel destekler, çaylar veya takviye ürünler sıklıkla gündeme gelse bilimsel veriler bu yöntemlerin tek başına tıbbi tedavinin yerini alamayacağını açıkça göstermektedir. Bazı bitkisel maddelerin kan şekerini düşürücü etkileri olabilse de, bu durum kullanılan tıbbi ilaçlarla etkileşime girerek hayati risk taşıyan ani hipoglisemi (şeker düşüklüğü) ataklarına yol açabilir.

Alternatif veya tamamlayıcı herhangi bir ürün kullanmadan önce mutlaka doktorunuza danışmalı ve onayını almalısınız. Unutulmamalıdır ki, bilimsel olarak etkinliği ve doz güvenilirliği kanıtlanmamış hiçbir destekleyici yöntem, doktorunuzun reçete ettiği medikal tedavinin ve tıbbi beslenme programının yerini tutamaz.

Diabetes Mellitus ile Başa Çıkma ve Destek

Kronik bir sağlık koşuluyla yaşamak ve her gün beslenme, ilaç kullanımı ve şeker takibi gibi sorumlulukları üstlenmek zaman zaman bireylerde zihinsel ve duygusal bir yorgunluğa yol açabilir. Bu durum “diyabet stresi” veya tükenmişlik olarak adlandırılabilir. Stres hormonlarının (kortizol ve adrenalin) doğrudan kan şekerini yükseltici etkisi olduğu unutulmamalıdır.

Bu süreçle başa çıkabilmek için psikolojik destek almaktan çekinilmemeli, aile bireyleri ve yakın çevre hastalık yönetimi konusunda bilgilendirilmelidir. Sağlık kuruluşlarının düzenlediği diyabet okulları veya hasta destek gruplarına katılmak, benzer süreçlerden geçen diğer bireylerle deneyim paylaşımını sağlar ve yalnızlık hissini ortadan kaldırır.

Doktorunuza Sormanız Gereken Sorular

Hekim muayenesine gitmeden önce aklınızdaki soruları listelemek, muayene süresini en verimli şekilde değerlendirmenize yardımcı olur. Aşağıdaki soruları doktorunuza yönelterek tedaviniz hakkında detaylı bilgi alabilirsiniz:

• Kan şekeri hedef aralığım (açlık ve tokluk) kaç olmalıdır?
• hba1c testi ölçümümü ne sıklıkla yaptırmalıyım ve hedef değerim nedir?
• Kullandığım ilaçların muhtemel yan etkileri nelerdir ve bu yan etkiler oluşursa ne yapmalıyım?
• hipoglisemi (şeker düşmesi) belirttiği hissedersem ilk olarak nasıl müdahale etmeliyim?
• Evde kan şekeri takibimi günün hangi saatlerinde ve ne sıklıkla yapmalıyım?
• Beslenme planımda ve egzersiz rutinide neleri değiştirmem gerekiyor?
• Göz, kidney ve sinir taramalarımı ne zaman ve hangi aralıklarla yaptırmalıyım?
• Hastalığımın seyri göz önüne alındığında diyabetik ayak riski taşıyor muyum, nelere dikkat etmeliyim?

Doktorunuzdan Ne Beklemelisiniz?

Diyabet muayenesi, sadece bir reçete yazma süreci değil; kapsamlı bir metabolik değerlendirme maratonudur. Hekiminiz muayene sırasında öncelikle sizden detaylı bir yaşam tarzı ve şikayet öyküsü alır. Fiziksel muayenede kan basıncınız (tansiyon) ölçülür, kilonuz ve bel çevreniz kaydedilir. Ayrıca sinir hasarı veya dolaşım bozukluğu riskine karşı ayak muayenesi gerçekleştirilir.

Tetkik sürecinde hekiminiz açlık kan şekeri, böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri, kolesterol paneli ve hba1c testi talep eder. İdrarda protein kaçağı olup olmadığını belirlemek için mikroalbüminüri testi istenir. Yılda en az bir kez göz dibi muayenesi için göz hastalıkları uzmanına yönlendirme yapılır. Tüm veriler ışığında doktorunuz tedavinizi günceller ve beslenme/egzersiz önerilerini yeniden şekillendirir.

Diabetes Mellitus Hangi Doktora Görünülmeli?

Hastalığın şüphesi, tanısı ve uzun vadeli takibi için başvurulması gereken ana uzmanlık alanı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları uzmanlığıdır. Endokrinologlar, hormonlar ve metabolik süreçler konusunda özelleşmiş hekimlerdir. Ayrıca, tıp sisteminde birinci basamak ve genel değerlendirme aşamasında İç Hastalıkları (Dahiliye) uzmanları da diyabet tanısı ve tedavisinde yetkili ve donanımlı hekimlerdir.

Diabetes Mellitus Hangi Bölüm Bakar?

Metabolik süreçlerin karmaşıklığı ve vücudun birden fazla sistemini etkilemesi nedeniyle, hastalığın takibinde ve komplikasyonların yönetiminde farklı tıbbi branşlar koordineli olarak çalışır. Başvurulacak ve süreçte yer alacak tüm ilgili branşlar şunlardır:

• Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları: Tanı, karmaşık vakaların yönetimi ve ana tedavi planlaması.
• İç Hastalıkları (Dahiliye): İlk başvuru, rutin takip, tanı ve genel medikal tedavi.
• Göz Hastalıkları (Oftalmoloji): Diyabetik retinopati taraması ve retina sağlığının korunması.
• Nefroloji: Şeker hastalığına bağlı böbrek hasarı (diyabetik nefropati) gelişen hastaların takibi.
• Nöroloji: Sinir tutulumları ve bacaklardaki his kaybı/ağrı (diyabetik nöropati) değerlendirmesi.
• Kardiyoloji: Kalp ve damar sağlığının korunması, koroner risklerin yönetimi.
• Ortopedi / Kalp-Damar Cerrahisi: İlerlemiş diyabetik ayak yaraları ve damar tıkanıklıklarının cerrahi tedavisi.
• Diyet ve Beslenme Polikliniği: Bireysel tıbbi beslenme programlarının hazırlanması.

Sıkça Sorulan Sorular

Gizli şeker tamamen iyileşebilir mi?
Evet, tıbbi adıyla prediyabet yani gizli şeker aşaması, yaşam tarzı değişiklikleri, dengeli beslenme, kilo kaybı ve düzenli egzersiz ile tamamen kontrol altına alınabilir ve tip 2 diyabete dönüşmesi engellenebilir.

Şeker hastaları hiç tatlı veya meyve yiyemez mi?
Diyabet hastalarının tamamen meyveden uzak durması gerekmez. Glisemik indeksi düşük meyveler (elma, çilek, porsiyon kontrolü yapılarak) diyetisyen ve doktor gözetiminde tüketilebilir. Ancak rafine şeker içeren tatlılardan kaçınılmalıdır.

Stres kan şekerini gerçekten yükseltir mi?
Evet, yoğun stres anında vücut kortizol ve adrenalin gibi hormonlar salgılar. Bu hormonlar karaciğerden glukoz salınımını tetikler ve hücrelerin insüline direncini artırarak kan şekeri seviyesini yükseltir.

İnsülin kullanımı bağımlılık yapar mı?
Hayır, insülin bir uyuşturucu veya bağımlılık yapıcı madde değildir. İnsülin, vücudun zaten üretmesi gereken ancak üretemediği veya yetersiz kaldığı doğal bir hormondur; dışarıdan verilmesi eksikliği tamamlamaktır.

Kan şekerim aniden düşerse (hipoglisemi) ne yapmalıyım?
Şeker düşüklüğü hissedildiğinde hemen kan şekeri ölçülmeli, değer düşükse 15-20 gram hızlı etkili karbonhidrat (3-4 adet kesme şeker veya meyve suyu) alınmalı, 15 dakika bekleyip tekrar ölçüm yapılmalıdır.

HbA1c testim normalse şeker hastası değil miyim?
hba1c testi son 2-3 ayın ortalamasını gösterir. Açlık kan şekeri veya şeker yükleme testi değerleri de tanı için kritiktir. Yalnızca tek bir teste bakarak karar verilmez, tüm değerler hekim tarafından birlikte değerlendirilir.

Kaynaklar Hakkında Not

Bu içerik, güncel uluslararası tıbbi literatür, Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Türkiye Endocrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD) ve Amerikan Diyabet Cemiyeti (ADA) gibi saygın sağlık kuruluşlarının genel kabul görmüş rehberleri ve bilimsel esasları temel alınarak hazırlanmıştır.

Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye yerine geçmez. Teşhis ve tedavi için mutlaka bir sağlık profesyoneline danışınız.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Bağlantılar

Diyabet ve metabolik hastalıklar hakkında daha fazla resmi ve tıbbi bilgiye ulaşmak için aşağıdaki kurumsal kaynakları ziyaret edebilirsiniz:

https://www.saglik.gov.tr“>T.C. Sağlık Bakanlığı
https://hsgm.saglik.gov.tr“>Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü – HSGM
https://temd.org.tr“>Türkiye Endocrinoloji ve Metabolizma Derneği

Bilginizi Test Edin

1. Sağlıklı bir bireyde en az 8 saatlik açlık sonrası ölçülen normal açlık kan şekeri hedef aralığı aşağıdakilerden hangisidir?

a) 50 – 70 mg/dL
b) 70 – 99 mg/dL
c) 100 – 125 mg/dL
d) 126 – 140 mg/dL

2. Son 2 ila 3 aylık ortalama kan şekeri seviyesi hakkında bilgi veren ve tanı süreçlerinde sıkça kullanılan laboratuvar testi hangisidir?

a) Tam Kan Sayımı (Hemogram)
b) OGTT (Şeker Yükleme Testi)
c) HbA1c Testi
d) İdrar Biyokimyası

3. Vücutta glukoz dengesini sağlamak için insülin hormonunu üreten hayati organ aşağıdakilerden hangisidir?

a) Karaciğer
b) Böbrek
c) Pankreas
d) Safra Kesesi

4. Aşağıdakilerden hangisi diyabetin en klasik ve erken dönemde görülen belirtilerinden biri değildir?

a) Aşırı susama ve ağız kuruluğu
b) Sık idraka çıkma
c) Nedensiz kilo kaybı
d) Ani ve yüksek ateş

5. Tıbbi adı “hipoglisemi” olan durum aşağıdakilerden hangisini ifade eder?

a) Kan şekerinin aşırı düşmesi
b) Kan şekerinin aşırı yükselmesi
c) Kan basıncının yükselmesi
d) İnsülin direncinin kırılması

Cevap Anahtarı

1 – b) 70 – 99 mg/dL: Sağlıklı bireylerde beklenen normal açlık kan şekeri referans aralığı 70-99 mg/dL’dir.
2 – c) HbA1c Testi: HbA1c, alyuvarlardaki hemoglobini esas alarak son 2-3 aylık ortalama glukoz seyrini yansıtır.
3 – c) Pankreas: İnsülin hormonu, pankreasta yer alan langerhans adacıklarındaki beta hücreleri tarafından salgılanır.
4 – d) Ani ve yüksek ateş: Aşırı susama, sık idrar ve kilo kaybı tipik diyabet belirtileridir; yüksek ateş ise enfeksiyon kaynaklı bir semptomdur.
5 – a) Kan şekerinin aşırı düşmesi: Hipoglisemi kanda şeker düzeyinin normal sınırların altına inmesi durumudur; şeker yüksekliği ise hiperglisemi olarak adlandırılır.