HİSTOLOJİ NEDİR?

HİSTOLOJİNİN TEMELLERİ, DOKULAR VE LABORATUVAR TEKNİKLERİ

1. Histolojiye Nedir

Histoloji nedir, kelime anlamı olarak “doku bilimi” demektir ve biyolojik organizasyonun en kritik basamaklarından birini inceler. Hücrelerin bir araya gelerek nasıl fonksiyonel dokular oluşturduğunu, bu dokuların organları nasıl inşa ettiğini araştıran bu bilim dalı, “mikroskobik anatomi” olarak da adlandırılır. Makroskobik anatomi vücudu çıplak gözle görülebilen düzeyde ele alırken; histoloji, ışık ve elektron mikroskopları yardımıyla hücresel düzeydeki organizasyonu çözer.

Tıp ve veterinerlik eğitiminin temel taşı olan histoloji, sadece statik bir görüntüleme sanatı değildir. Bir hücrenin şekli, çekirdeğinin konumu veya sitoplazmasındaki organel yoğunluğu, o dokunun hangi biyokimyasal işlevi yürüttüğünü bize söyler. Örneğin, yoğun salgı yapan bir hücrenin histolojik görüntüsünde Golgi aygıtının gelişmişliği, yapının işlevi hakkında doğrudan bilgi verir. Bu nedenle histoloji, biyoloji ve klinik tıp arasında vazgeçilmez bir köprü kurar.

2. Histolojinin Tarihsel Gelişimi: Merceklerden Moleküllere

Histolojinin serüveni, 17. yüzyılda basit merceklerin gelişimiyle başlamıştır. Mikroskobun babası sayılan Antony van Leeuwenhoek, kendi yaptığı merceklerle tek hücreli canlıları gözlemleyerek bu kapıyı aralamıştır. Ancak bilimsel anlamda doku incelemesinin temellerini Marcello Malpighi atmıştır. Malpighi, mikroskobu ilk kez biyolojik dokulara uygulayarak kılcal damarları ve organ yapılarını incelemiş, “Histolojinin Babası” unvanını kazanmıştır.

19. yüzyılda hücre teorisinin (Schleiden ve Schwann) ortaya atılmasıyla histoloji altın çağını yaşamıştır. 20. yüzyılın ortalarında elektron mikroskobunun keşfi, bilim insanlarının hücre içindeki organelleri nanometre düzeyinde görmesini sağlamış ve “ultrayapı” kavramını literatüre sokmuştur. Bugün ise dijital histoloji ve moleküler işaretleme teknikleri sayesinde, sadece yapıyı değil, doku içindeki protein ve gen ekspresyonlarını da aynı anda görebilmekteyiz.

3. Histolojinin Bilimsel Amacı: Sağlıklı Yapının Tanımlanması

Histolojinin temel amacı, bir organizmanın en küçük fonksiyonel birimleri olan hücrelerin ve onları çevreleyen hücre dışı matrisin (ECM) sağlıklı durumdaki mimarisini tanımlamaktır. Tıbbi uygulamalarda “normal” olanın bilinmesi, “patolojik” veya “anormal” olanın teşhis edilmesi için yegane referanstır. Histoloji, dokuların maruz kaldığı stres, yaşlanma veya çevresel faktörlere karşı geliştirdiği adaptasyonları hücresel düzeyde açıklar.

Ayrıca, embriyolojik gelişim sürecinde hücrelerin nasıl farklılaştığını ve özelleşmiş dokulara dönüştüğünü anlamak da histolojinin ana hedefleri arasındadır. Bir organın mikroskobik haritasını çıkarmak, o organın fizyolojisini anlamayı kolaylaştırır. Örneğin, böbrekteki nefron kanallarının histolojik yapısı incelenmeden, idrar oluşumunun karmaşık süzülme ve emilim mekanizmalarını kavramak mümkün değildir.

4. Vücuttaki Doku Tiplerinin Genel Sınıflandırılması

İnsan vücudu, ne kadar karmaşık görünürse görünsün, embriyolojik gelişim sürecinde üç temel germ yaprağından (ektoderm, mezoderm, endoderm) köken alan dört ana doku grubundan oluşur. Bu sınıflandırma; epitel doku, bağ ve destek dokusu, kas dokusu ve sinir dokusu şeklindedir. Her doku grubu, kendine has hücre tipi ve hücre dışı matris oranına sahiptir.

Doku tipleri arasındaki bu ayrım, fonksiyonel bir iş bölümünü yansıtır. Epitel koruma ve salgıya odaklanırken, bağ dokusu destek ve beslenme sağlar; kas dokusu hareketi, sinir dokusu ise bilgi iletimini yönetir. Bu dört temel doku, farklı kombinasyonlarla bir araya gelerek kalpten akciğere, deriden kemiğe kadar tüm organ sistemlerini inşa eder. Histolojik incelemelerde ilk adım, incelenen dokunun bu dört ana gruptan hangisine ait olduğunu belirlemektir.

5. Epitelyal Doku: Vücudun Koruyucu Katmanı

Epitelyal doku, vücut yüzeylerini örten, boşluklu organların içini döşeyen ve salgı bezlerini oluşturan hücre topluluğudur. Bu dokunun en belirgin özelliği, hücrelerin birbirine çok yakın olması ve aralarında çok az hücre dışı madde bulunmasıdır. Epitel hücreleri, “bazal lamina” adı verilen ince bir zemin üzerine oturur ve damarsızdır; beslenmesini altındaki bağ dokusundan difüzyonla sağlar.

Epitel dokusu katman sayısına göre (tek katlı, çok katlı) ve hücre şekline göre (yassı, kübik, prizmatik) sınıflandırılır. Örneğin, akciğerlerdeki alveoller gaz değişimi için “tek katlı yassı epitel” ile kaplıyken, deri dış etkenlere dayanıklılık için “çok katlı yassı keratinize epitel” ile korunur. Ayrıca, mide ve bağırsaklardaki salgı epiteli (bez epiteli), enzim ve hormon sentezleyerek vücudun metabolik dengesini sağlar. Epitelin hızlı yenilenme yeteneği, hasar gören dokuların onarımında kritik rol oynar.

6. Bağ ve Destek Dokuları: Vücudun Dinamik İskelesi

Bağ dokusu, vücuttaki en yaygın ve çeşitliliği en yüksek doku tipidir. Diğer dokulardan farklı olarak, hücre sayısından ziyade hücreler arası matrisin (lifler ve temel madde) yoğunluğu ile karakterizedir. Fibroblastlar dokunun ana hücresiyken; makrofajlar, mast hücreleri ve plazma hücreleri bağ dokusunun savunma sistemini oluşturur. Kollajen, elastik ve retiküler lifler dokuya esneklik ve direnç katar.

Bağ dokusu kendi içinde özelleşmiş tiplere ayrılır. Kıkırdak dokusu, damarsız yapısıyla eklemlerde şok emici görev görürken; kemik dokusu, kalsiyum depolayan sertleşmiş matrisi ile vücudun ana taşıyıcı kolonudur. Hatta sıvı bir matrise sahip olan kan dokusu bile histolojik olarak bir bağ dokusu çeşididir. Bu doku grubu, organları bir arada tutar, onları besler, depolar ve vücut savunmasında ilk hattı oluşturur.

7. Kas Dokusu: Hareketin Mikroskobik Motoru

Kas dokusu, kasılma ve gevşeme yeteneği sayesinde hareketi sağlayan özelleşmiş hücrelerden oluşur. Histolojik olarak üç ana tipe ayrılır: İskelet kası, kalp kası ve düz kas. İskelet kasları, uzun ve çok çekirdekli liflerden oluşur; mikroskop altında belirgin “çizgilenmeler” gösterir ve istemli olarak kontrol edilir. Kalp kası ise çizgili olmasına rağmen dallanan bir yapıya sahiptir ve hücreler arası “interkalat diskler” sayesinde kalbin bir bütün halinde kasılmasını sağlar.

Düz kaslar, mekik şeklinde hücrelerden oluşur ve çizgilenme göstermezler. Mide, bağırsak ve damar duvarları gibi istemsiz çalışan organlarda bulunurlar. Kas hücrelerinin sitoplazmasında bulunan aktin ve miyozin proteinlerinin organizasyonu, bu dokunun mekanik gücünün temelidir. Histolojik incelemeler, kas liflerinin dizilimini ve çekirdek konumunu analiz ederek kas distrofileri veya hipertrofi (büyüme) durumlarını teşhis etmede kullanılır.

8. Sinir Dokusu: İletişim Hattı

Sinir dokusu, organizmanın iç ve dış çevresinden gelen uyarıları algılayan, işleyen ve yanıt oluşturan en karmaşık dokudur. Temel hücre tipi olan nöronlar, elektrik sinyallerini iletmek üzere özelleşmiş dendrit ve akson adı verilen uzantılara sahiptir. Ancak dokunun büyük bir kısmını, nöronları destekleyen, besleyen ve elektriksel yalıtım (miyelin kılıf) sağlayan Glia (nörogliya) hücreleri oluşturur.

Mikroskobik düzeyde, nöronlar arasındaki iletişim noktaları olan “sinapslar” sinir sisteminin fonksiyonel merkezidir. Merkezi sinir sisteminde (beyin ve omurilik) hücre gövdelerinin yoğunlaştığı bölgeye “gri cevher”, aksonların yoğunlaştığı bölgeye “beyaz cevher” denir. Sinir dokusunun histolojik yapısı, hafıza oluşumundan kas kontrolüne kadar tüm yaşamsal süreçlerin temelini oluşturur ve nörodejeneratif hastalıkların anlaşılmasında kilit rol oynar.

9. Histolojide Kullanılan Mikroskop Türleri

Histolojik görüntüler, kullanılan mikroskobun türüne göre farklı detaylar sunar. En yaygın olan Işık Mikroskobu, dokuların genel yapısını ve boyanma özelliklerini görmek için kullanılır (bin kata kadar büyütme). Ancak hücre organellerinin detayları (mitokondri iç yapısı, ribozomlar) için Elektron Mikroskobu gereklidir. Elektron mikroskobunda ışık yerine elektron demetleri kullanılır ve büyütme gücü milyonlara ulaşır.

[Image comparing Light Microscopy, TEM (Transmission Electron Microscopy), and SEM (Scanning Electron Microscopy)]

• TEM (Transmisyon Elektron Mikroskobu): Dokunun iç kesitini 2D olarak ultra yüksek çözünürlükte gösterir.
• SEM (Taramalı Elektron Mikroskobu): Dokunun dış yüzeyini 3D olarak tarar.
• Floresan ve Konfokal Mikroskoplar: Belirli proteinleri veya yapıları floresan boyalarla işaretleyerek, doku içindeki spesifik molekülleri lazer ışığıyla üç boyutlu olarak analiz etmemizi sağlar.

10. Histolojik Kesit Hazırlama Süreci (Teknik Detaylar)

Bir dokunun canlı halindeki yapısını mikroskop camında (lam) koruyabilmek için “doku takibi” adı verilen zahmetli bir süreç uygulanır. İlk adım Fiksasyon (Tespit) işlemidir; genellikle %10’luk formaldehite konulan dokuda enzimler durdurulur ve bozulma önlenir. Ardından dokudaki su, artan dereceli alkol serilerinden geçirilerek uzaklaştırılır (Dehidrasyon) ve şeffaf bir madde (ksilol) ile temizlenir.

Sıvı haldeki sıcak parafine gömülen doku, soğuyunca sert bir blok haline gelir. Bu blok, Mikrotom adı verilen hassas kesim cihazına yerleştirilir. Mikrotom ile dokudan 4-6 mikrometre (metrenin milyonda biri) kalınlığında, ışığın geçebileceği kadar ince kesitler alınır. Bu kesitler su banyosunda açılarak lama yapıştırılır. Bu titiz süreçteki herhangi bir hata (örneğin dokunun kuruması veya hatalı kesim), tanı koymayı imkansız hale getiren “artefakt” denilen yapay görüntülere yol açabilir.

11. Histolojide Boyama Teknikleri ve Amaçları

Dokular doğal hallerinde şeffaftır; bu yüzden yapıları birbirinden ayırt etmek için boyama teknikleri kullanılır. En temel yöntem Hematoksilen ve Eozin (H&E) boyamasıdır. Hematoksilen bazik bir boyadır ve asidik yapıları (hücre çekirdeği, DNA) mavi-mor renge boyar. Eozin ise asidiktir ve bazik yapıları (sitoplazma, kollajen) pembe-kırmızı tonlarına boyar.

Daha spesifik yapılar için özel boyalar kullanılır:

• PAS Boyası: Karbonhidratları ve bazal laminayı macenta kırmızısına boyar.
• Gümüş Boyama: Sinir liflerini ve retiküler lifleri siyah renkte ortaya çıkarır.
• İmmünohistokimya (IHC): Antijen-antikor ilişkisini kullanarak belirli bir proteini (örneğin bir kanser belirteci) hedef alır. Eğer hücrede o protein varsa, belirli bir renkle işaretlenir. Bu yöntem, modern tıpta tümör tipini belirlemek için en kritik araçtır.

12. Hücre Anatomisinin Histolojik Yansımaları

Histoloji, sadece dokuları değil, o dokuları oluşturan hücrelerin iç dünyasını da bir harita gibi önümüze serer. Hücre zarı, standart ışık mikroskobunda genellikle net bir çizgi olarak görülmese de, hücrelerin birbirine olan mesafesi ve dizilimi doku bütünlüğü hakkında bilgi verir. Sitoplazma içindeki organellerin yoğunluğu, hücrenin fonksiyonel kimliğini belirler. Örneğin, çok sayıda mitokondri içeren bir hücre (böbrek tübül hücreleri veya kalp kası gibi), yüksek enerji ihtiyacı olan bir metabolizmaya işaret ederken; genişlemiş bir Granüllü Endoplazmik Retikulum (GER) ağı, o hücrenin yoğun bir protein sentezi ve salgısı içinde olduğunu kanıtlar.

Çekirdek (nükleus) ise histolojik incelemenin en kritik parçasıdır. Çekirdeğin boyutu, şekli, boyanma yoğunluğu (kromatin yapısı) ve içindeki çekirdekçiklerin (nükleolus) belirginliği, hücrenin bölünüp bölünmediğini veya protein sentez kapasitesini gösterir. Histologlar, bu mikroskobik yansımaları okuyarak hücrenin sağlıklı bir yaşam döngüsünde mi olduğunu, yoksa strese mi girdiğini analiz ederler. Bu hücresel detaylar, organ fonksiyonlarının mikroskobik düzeydeki izdüşümleridir.

13. Histolojinin Klinik Tıptaki Rolü

Klinik tıpta histoloji, “tanı koymanın altın standardı” olarak kabul edilir. Bir hastanın organında kitle veya anormal bir oluşum tespit edildiğinde, kesin tanı ancak o dokudan alınan örneğin mikroskobik analiziyle konulabilir. Cerrahi operasyonlar sırasında alınan biyopsiler veya tümör çıkarımları, histolojik tekniklerle incelenerek hastalığın evresi ve türü belirlenir. Örneğin, bir deri lezyonunun basit bir ben mi yoksa habis bir melanom mu olduğu sorusunun yanıtı, hücrelerin bazal laminayı aşıp aşmadığı gibi histolojik kriterlere bağlıdır.

Kanser tanısında, hücrelerin şekillerindeki bozulmalar (atipia), kontrolsüz çoğalma hızları ve doku mimarisinin ne kadar korunduğu, uygulanacak tedavi protokolünü belirleyen ana unsurlardır. Histoloji, sadece kanser değil; enfeksiyon hastalıkları, otoimmün bozukluklar ve genetik kökenli pek çok hastalığın doku üzerindeki etkilerini görselleştirerek doktorlara yol gösterir. Bu anlamda histoloji, teorik bir dersten ziyade hastanelerin en kritik karar verme merkezlerinden biridir.

14. Patoloji ile Histoloji Arasındaki İlişki

Histoloji ve Patoloji, aynı madalyonun iki yüzü gibidir. Histoloji “sağlıklı olanı”, patoloji ise “hastalıklı olanı” inceler. Patolojik bir değerlendirme yapabilmek için, o dokunun normal histolojik yapısına tam hakim olmak gerekir. Patologlar, mikroskop altında gördükleri dokuyu normal şablonla karşılaştırır; hücrelerin dizilimindeki bozulmaları, çekirdeklerin büyümesini veya doku arasına sızan iltihap hücrelerini (enflamasyon) raporlarlar.

Histolojik bilginin eksikliği, patolojik bir değerlendirmenin yapılamaması anlamına gelir. Örneğin, karaciğer histolojisindeki “lobül” yapısını bilmeyen bir uzman, siroz gibi hastalıklarda bu yapının nasıl bozulduğunu veya fibrozis (dokuda sertleşme) oluşumunu tam olarak analiz edemez. Bu iki disiplin arasındaki simbiyotik ilişki, modern tıbbın teşhis gücünü oluşturur. Özetle histoloji alfabeyi öğretir, patoloji ise bu alfabeyle yazılan hastalık hikayelerini okur.

15. Araştırma Alanlarında Histoloji

Histoloji, sadece tanı koymak için değil, bilimsel keşifler için de vazgeçilmez bir araçtır. Farmakoloji alanında, yeni geliştirilen ilaçların yan etkilerini test etmek amacıyla hayvan modelleri üzerinde histolojik çalışmalar yapılır. Bir ilacın karaciğer veya böbrek hücrelerinde hasara yol açıp açmadığı, biyokimyasal testlerin ötesinde histolojik kesitlerle kanıtlanır. Toksikolojik testlerde de benzer şekilde, çevresel kirleticilerin veya kimyasalların organ dokularındaki tahribatı mikroskobik düzeyde raporlanır.

Gelişimsel biyoloji ve genetik araştırmalarda ise histoloji, genlerin hangi dokularda, hangi gelişim evresinde aktif olduğunu belirlemek için kullanılır. İmmünohistokimya yöntemleri sayesinde, belirli bir proteinin doku içindeki tam lokasyonu saptanabilir. Bu, hastalıkların hücresel kökenini anlamada ve hedefe yönelik (akıllı ilaç) tedavilerin geliştirilmesinde hayati bir öneme sahiptir. Bilim dünyası, mikroskobik kanıtlar olmadan yeni bir tedavi yöntemini güvenilir kabul etmez.

16. Dijital Histoloji: Cam Lamlardan Ekranlara

Geleneksel histoloji, onlarca yıl boyunca cam lamların mikroskop altında elle incelenmesine dayandı. Ancak günümüzde Dijital Histoloji, bu süreci tamamen dönüştürmüştür. Yüksek çözünürlüklü tarayıcılar (Whole Slide Imaging – WSI), bir doku kesitini terabaytlarca veri içeren devasa dijital görüntülere dönüştürebilir. Bu sayede bir patolog, binlerce kilometre uzaktaki bir hastanın örneğini bilgisayar ekranından inceleyerek saniyeler içinde konsültasyon yapabilmektedir (Telepatoloji).

Dijitalleşme, eğitim alanında da devrim yaratmıştır. Artık öğrenciler mikroskop başında sıra beklemek yerine, binlerce örneğin bulunduğu dijital doku bankalarına erişerek tabletlerinden veya bilgisayarlarından dokuları en ince detayına kadar inceleyebilmektedir. Bu teknoloji, görüntülerin arşivlenmesini kolaylaştırırken, aynı görüntünün farklı uzmanlar tarafından eş zamanlı olarak değerlendirilmesine de olanak sağlar. Verilerin dijitalleşmesi, yapay zeka uygulamaları için de gerekli olan devasa veri setlerinin oluşmasını sağlamıştır.

17. Yapay Zeka ve Histoloji: Geleceğin Tanı Gücü

Yapay zeka (AI) ve derin öğrenme algoritmaları, histoloji dünyasına yeni bir soluk getirmiştir. Modern yazılımlar, bir patoloğun gözle fark edemeyeceği kadar küçük değişimleri tespit edebilmektedir. Örneğin, binlerce kanserli ve sağlıklı hücre görüntüsüyle eğitilen yapay zeka modelleri, yeni bir doku örneğinde kanserli hücreleri otomatik olarak işaretleyebilir ve hastalığın risk skorlamasını yapabilir. Bu, hem teşhis süresini kısaltmakta hem de insan kaynaklı hata payını minimize etmektedir.

Otomatik doku tanıma algoritmaları, özellikle meme kanseri taramaları, prostat biyopsileri ve deri kanseri analizlerinde yüksek başarı oranlarına ulaşmıştır. Yapay zeka, patologların işini ellerinden almak yerine, onlara “ikinci bir görüş” sunan güçlü bir asistan görevi görmektedir. Gelecekte, rutin kontrollerin AI tarafından ön taramadan geçirilmesi ve sadece şüpheli vakaların uzman hekimlerce incelenmesi, sağlık sistemindeki iş yükünü büyük ölçüde hafifletecektir.

18. Histoloji Öğrenmek İsteyenler İçin Gelişim Yolu

Histoloji öğrenmek, sabır ve görsel hafıza gerektiren bir süreçtir. İlk adım, temel mikroskop kullanım becerilerini kazanmaktır; zira ışık ayarından netlemeye kadar her detay görüntünün kalitesini etkiler. Teorik bilgiyi pekiştirmek için görsel atlaslar ve 3D modeller kullanmak hayati önem taşır. Bir hücreyi veya dokuyu sadece kitapta okumak yerine, onun mikroskop altındaki farklı boyama teknikleriyle nasıl göründüğünü kıyaslamak kalıcı öğrenmeyi sağlar.

Eğitim sürecinde, dijital platformlar ve interaktif doku bankaları (örneğin University of Michigan Histology veya benzeri açık kaynaklar) en iyi yardımcılardır. Ayrıca, doku hazırlama laboratuvarlarında vakit geçirmek, bir kesitin hangi aşamalardan geçerek lama geldiğini anlamak, görülen görüntüye olan hakimiyeti artırır. Bilimsel makaleleri takip etmek ve yeni boyama tekniklerini (İmmünfloresan gibi) öğrenmek, bu alanda uzmanlaşmak isteyenler için vazgeçilmezdir.

19. Histolojinin Geleceği: Doku Mühendisliği ve Kişiye Özel Tıp

Histolojinin geleceği, sadece dokuları incelemekle sınırlı kalmayıp, onları yeniden inşa etme noktasına evrilmektedir. Doku Mühendisliği, histolojik verileri kullanarak laboratuvarda yapay organlar ve doku yamaları üretmeyi amaçlar. Kök hücre teknolojisiyle birleşen histolojik bilgi, hasarlı bir kalbi veya karaciğeri onarabilecek hücresel iskelelerin kurulmasını sağlar. Bu, rejeneratif tıbbın en heyecan verici sınırıdır.

Ayrıca, Kişiye Özel Tıp uygulamalarında histoloji, hastanın kendi hücre yapısına en uygun ilacın seçilmesinde kritik rol oynar. Gelecekte, 3D biyoyazıcılar yardımıyla bir hastanın kendi hücrelerinden üretilen mikro-doku örnekleri üzerinde ilaç denemeleri yapılabilecek ve “deneme-yanılma” yöntemi yerine doğrudan etkili tedaviye geçilecektir. Histoloji, bu süreçte üretilen yapay dokuların gerçek dokularla ne kadar uyumlu olduğunu denetleyen en önemli disiplin olmaya devam edecektir.

20. Genel Değerlendirme ve Sonuç

Histoloji, mikroskobun icadından bu yana canlılık bilimlerinin en temel dayanaklarından biri olmuştur. Basit bir merakla başlayan mercek altındaki yolculuk; bugün dijital tarayıcılar, yapay zeka algoritmaları ve doku mühendisliği ile tıbbın geleceğini şekillendiren dev bir disipline dönüşmüştür. Vücudun mimarisini hücresel düzeyde anlamak, sadece bir bilim dalı değil; yaşamın işleyiş biçimine duyulan derin bir saygının ifadesidir.

Gerek tıp eğitiminde gerekse klinik araştırmalarda histolojinin değeri her geçen gün artmaktadır. Teknolojik gelişmeler ne kadar ilerlerse ilerlesin, o ince doku kesitinin mikroskop altındaki hikayesi, yaşamın ve ölümün sırlarını barındırmaya devam edecektir. Modern tıbbın ulaştığı her başarılı cerrahi müdahale ve doğru teşhisin arkasında, o dokuları ilmek ilmek inceleyen histolojinin sessiz ama güçlü emeği vardır.

Sıkça Sorulan Sorular

Bilgini Test Et: Histoloji Quizi

1. Vücutta koruma, emilim ve salgı görevlerini üstlenen, hücrelerin birbirine çok yakın dizildiği doku tipi hangisidir?
a) Bağ dokusu
b) Kas dokusu
c) Epitel doku
d) Sinir dokusu

2. Histolojik kesitleri incelerken çekirdekleri mor, sitoplazmayı pembe boyayan standart teknik hangisidir?
a) PAS boyası
b) Hematoksilen & Eozin (H&E)
c) Gümüşleme yöntemi
d) Trikrom boyama

3. “Mikrotom” cihazı histoloji laboratuvarında hangi amaçla kullanılır?
a) Dokuları dondurmak için
b) Hücreleri boyamak için
c) Dokulardan çok ince kesitler almak için
d) Mikroskop ışığını ayarlamak için

4. Kalp kasını, iskelet kasından ayıran en belirgin histolojik özellik nedir?
a) Hücrelerin çizgili yapıda olması
b) İstemsiz çalışması ve dallanan hücre yapısı
c) Çok çekirdekli olması
d) Hiç çizgilenme göstermemesi

5. Bir hücrede protein sentezinin çok yoğun olduğunu mikroskop altında hangi organelin gelişmişliğinden anlarız?
a) Lizozom
b) Granüllü Endoplazmik Retikulum (GER)
c) Peroksizom
d) Hücre zarı

(1: c, 2: b, 3: c, 4: b, 5: b)